1ـ اسراييل و امريكا در زمينه سياست و اقدامات در ارتباط با ايران هماهنگي مطلق ندارند. اختلاف نظر در مخالفت با حمله نظامي بيش از حد تصور است. وزارت دفاع امريكا نگران است كه مبادا امريكا درگير جنگي ديگر شده و ارتش امريكا بيش از حد پراكنده و درگير شود.

2ـ جامعه اطلاعاتي ـ‌ امنيتي امريكا معتقد است ايران هنوز در آستانه يك موفقيت قاطع هسته‌اي قرار نگرفته است. در گزارش سري «برآورد اطلاعاتي سراسري» به نقل از سه نفر از مقامات امنيتي امريكا، ايران دست‌كم تا سال 2010 و شايد 2015 قادر به توليد بمب اتمي نخواهد بود.

3ـ مسئولان اطلاعاتي امريكا درباره يك راهبرد بر پايه ديپلماسي عمومي همراه با تحريم‌ها بحث كرده‌‌اند.

4ـ مسئله اين نيست كه آيا امريكا آماده حمله به ايران است، بلكه آن است كه آيا اسراييل تصور حمله به ايران را دارد يا خير؟

5ـ منابع اسراييلي معتقدند راه مطمئني براي انهدام كامل تأسيسات هسته‌اي ايران وجود ندارد، بلكه به برخي از اين اهداف حمله خواهد شد و سپس به انتظار دولت ايران خواهند نشست.

6ـ در صورت حمله اسراييل، آنان روي اقدامات تلافي‌جويانه ايران عليه اهداف امريكايي حساب باز مي‌كنند، زيرا در اين صورت امريكا را هم وارد جنگ خواهند كرد.

***

1ـ باوجود سروصداي رسانه‌اي، فرانسه ديپلماسي خاصي را در برابر ايران ندارد و از واشنگتن پيروي مي‌كند. ساركوزي حاضر نيست در دام انتخاب بين دو جايگزين افراطي بيفتد؛ پذيرفتن برنامه كنوني ايران و يا بمباران هوايي تأسيسات ايران.

2ـ ساركوزي معتقد است ديپلماسي قادر به انجام هر كاري است و بايد بتواند از دو فاجعه بمب هسته‌اي ايران و بمباران ايران جلوگيري كند.

3ـ بازدارندگي هسته‌اي مي‌تواند در بازي سازمان‌يافته دو به دو امريكا ـ‌ روسيه و هند ـ‌ پاكستان مؤثر باشد. اما در بازي پيچيده با چهار يا پنج و حتي شش بازيگر مانند اسراييل، ايران، عربستان‌سعودي، امارات متحده عربي، مصر و تركيه خطرهاي آغاز تصادفي، آتش هسته‌اي را به‌طور مضاعف افزايش مي‌دهد.

4ـ ساركوزي معتقد است بمباران يك‌جانبه ايران چه از سوي امريكا يا اسراييل و يا مشترك، ممكن است تفرقه كنوني ميان مردم ايران را به اتحاد تبديل كرده و شكاف جبران‌ناپذير بين غرب و جهان مسلمان را به نفع كشور مورد تهاجم حل كند و برخورد كنوني تمد‌ن‌ها را به جنگ ميان تمدن‌ها بكشاند.

5ـ رئيس‌جمهوري فرانسه از امتياز دوگانه براي پيشنهاد صلح در خاورميانه برخوردار است: الف ـ اعتبار فرانسه كه فاجعه جنگ عراق را پيش‌بيني كرد و كوشيد از آن جلوگيري كند. ب ـ روابط شخصي خوب با بوش كه مانع از تلاش‌‌هاي دستگاه امريكا به‌منظور سنگ‌اندازي در برابر اقتصادهاي ديپلماتيك خواهد شد.

***

1ـ به گفته ويليام هارتونگ از «بنياد نيوامريكا» سياست دستگاه امريكا در برابر ايران نشان از برخي تبليغات به منظور توجيه جنگ عراق را دارد.

2ـ مهمترين استدلال كساني‌كه اعتقاد به حمله دارند در اين نكته قرار دارد كه بوش در دوره زمامداري خود يك ايران صاحب سلاح هسته‌اي را نخواهد پذيرفت. اما به نظر مي‌رسد بوش با فرصت‌ 14 ماهه‌اي كه دارد نياز به عمل نداشته باشد، زيرا احتمال كمي دارد كه ايران در اين مدت به‌عنوان دارنده سلاح هسته‌اي شناخته شود.

3ـ استيوكلمانس از بنياد نيوامريكا معتقد است رئيس‌جمهور آگاه است چين و روسيه در انتظار يك حركت اشتباه واشنگتن هستند تا بر جريان انرژي تسلط بيشتري پيدا كنند.

4ـ واشنگتن پست از توافق فرماندهان امريكايي در خليج‌فارس با ايراني‌ها براي جلوگيري از «حوادث دريايي» خبر مي‌دهد.

***

1ـ امريكا و اتحاديه اروپا به مشكلات رويارويي نظامي با ايران واقفند. اين مشكل نه در خود جنگ، بلكه در تعيين طرف مغلوب يا غالب پيامد چنين جنگي نهفته است.

2ـ جنگ اسراييل و لبنان نشان داد پيامد جنگ خطرناكتر از خود حنگ است.

3ـ هرگونه طرح جنگ عليه ايران احتمال كشيده شدن تروريسم و خشونت به ديگر كشورهاي خليج‌فارس و احتمالاً خود اروپا را در بر داشته و ممكن است اين منطقه به جايگاهي براي شبه‌نظاميان مسلح وگروه‌هاي تروريستي تبديل شود. بنابراين منطقه تحمل هيچ خلأ سياسي ديگري را ندارد.

***

1ـ فرانك والتر اشتاين ماير، وزير امورخارجه آلمان، اخباري از «پرونده ويژه ايران» را كه در وزارت‌خارجه اين كشور تنظيم شده به اجلاس گروه 1+5 ارائه مي‌‌دهد. اين اخبار كه در ارتباط با بحران ايران است نشان مي‌دهد كه ايالات‌متحده امريكا و فرانسه كه خواهان شدت تحريم‌ها عليه ايران هستند، خود، تحريم‌هاي ضد ايران را رعايت نمي‌كنند.

3ـ در سند تنظيمي وزارت امور خارجه برلين گفته شده كه شركت‌هاي امريكايي از زمان آغاز بايكوت ايران در سال 1979 ميلادي از طريق شركت‌هاي استتاري خود در دبي با ايران تجارت مي‌كنند. اشپيگل با سرزنش امريكا براي سكوت در برابر اين مسئله از مشهودبودن حضور برنامه‌هاي مايكروسافت، آكسكاواتور، پپسي و كوكاكولا در ايران خبر مي‌دهد.

4ـ نشريه فرانكفورتر رونه شاو نيز براساس گزارش تهيه شده، توسط سرويس اطلاعاتي اسراييل همكاري‌هاي تجاري ميان آلمان و ايران را آشكار ساخته و از وجود پنج‌هزار شركت آلماني در ايران ياد مي‌كند. بر اين اساس گفته مي‌شود 3/2% از صنايع ايران با كمك تجهيزات توليدي آلمان فعاليت مي‌كنند.

***

1ـ احتياط و تبليغات جنگي امريكا در ارتباط با برنامه هسته‌اي ايران بازتابي از مسائل ايدئولوژيك، سياسي و صنعتي است و رابطه قابل ذكري با خطرات هسته‌اي واقعي براي امنيت كشورهاي ذيربط ندارد.

2ـ «جان ابوزيد» فرمانده سابق نيروهاي مركزي امريكا معتقد است امريكا يك كشور انتحاري نيست. احتمال اقدام ايران در به روزآمدكردن جنگ‌افزار هسته‌اي براي هرگونه هدفي جز تمايل به دفاع هسته‌اي ضعيف است.

3ـ وي معتقد است از طريق منابع ايراني مخالف نظام كنوني ايران و درعين حال از وفاداران دوآتشه انقلاب متوجه شده است، چرا فرماندهان عالي‌رتبه سپاه ايران تصور مي‌كنند با حمله نظامي امريكا و اسراييل پيروزي بزرگي براي آنان و سپاه محقق خواهد شد.

4ـ واردآوردن چنين ضربه‌اي منافع صنفي سپاه ايران را تأمين مي‌كند. به همين دليل آنها به بازهاي دولت بوش و محافظه‌كاران جديد واشنگتن و اسراييل به چشم هم‌پيماناني در تلاش براي واردآوردن شكست به شيطان بزرگ و بي‌اعتباركردن آن از نظر بين‌المللي و راهبردي نگاه مي‌كنند.

5ـ آنان معتقدند در صورت حمله نظامي موقعيت كنوني آنها در حكومت تثبيت خواهد شد. ضمن آن‌كه انتظار نمي‌رود با حمله‌هاي هوايي و موشكي عناصر اصلي تحقيقات هسته‌اي ايران و امكانات صنعتي مرتبط با آن از بين برود.

***

1ـ آقاي احمدي‌نژاد و بوش هر دو به راست تندرو گرايش دارند و به قدرت روحانيوني براي تثبيت برخي مسائل سياسي اتكا دارند.

2ـ امريكا سربازان خود را به نقاط مختلف جهان براي سيطره بر جهان فرستاده و از بين مي‌برد و ايران تلاش دارد كه حضور و نفوذش را در منطقه خاورميانه توسعه دهد.

3ـ بوش بر ضرورت رهانيدن جهان از محور شرارت و ايران به ضرورت رهانيدن جهان از كشورهاي استكباري و سركش امريكا و اسراييل ايمان دارند.

4ـ هر دو رئيس‌جمهور مواضع و ديدگاه‌هاي مذهبي و عقيدتي دارند، بوش حمايت از اسراييل و رئيس‌جمهوري ايران نابودي اسراييل را امري عقيدتي قلمداد مي‌كنند.

5ـ به نظر نويسنده براي رؤساي جمهوري ايران و امريكا، زمستان فصلي گرم است نه سرد و يخبندان.

***

1ـ باوجود شكست سياست مهار دوجانبه عليه ايران و عراق، امريكا به احياي اين سياست در برخورد با سوريه و ايران رو آورده است.

2ـ امريكا پس از ترديدهاي شديد حاضر شد با ايران و سوريه وارد گفت‌وگو شود. علت اين ترديد ناكارآمدي سياست امريكا در مقابله با اين دو كشور و باور به اين است كه به‌تنهايي قادر به حل مشكل عراق نخواهد بود.

3ـ ايران و سوريه با اطلاع از داشتن پرونده‌هاي خاصي با امريكا مذاكرات با امريكا را باوجود محدودشدن آن به موضوع عراق پيروزي قلمداد كرده و هماهنگي ميان خود را ضروري مي‌دانند تا امريكا نتواند درچارچوب سياست مهار دوگانه ارتباط ميان آنها را از بين ببرد.

4ـ سوريه با پشتيباني از نيروهاي مقاومت در عراق، لبنان و فلسطين آن را برگ برنده مهم و راهبردي دانسته و مي‌داند كه نبايد آن را از دست بدهد. سوريه لبنان را عمق امنيتي خود به حساب مي‌آورد.

5ـ رابطه ايران و امريكا پيچيده‌تر، حادتر و خطرناك‌تر از روابط سوريه و امريكا در پرونده عراق است. ايران به امريكا اجازه نخواهد داد يك نظام امنيتي منطقه‌اي تشكيل دهد، مگر اين‌كه اين نظام امنيتي منافع امنيتي ايران را مدنظر قرار داده و تهران در آن نقش‌آفريني كند.

***

برژينسكي مشاور سابق امنيت ملي ايران تأكيد بر شكل‌گيري جنگي بيست‌ساله در منطقه دارد كه بازنده آن امريكا خواهد بود.

***

1ـ مسئله ايران در نظر مسئولان فرانسوي و عموماً‌ غربي، اصلي‌ترين مسئله بين‌المللي است. درنتيجه تعيين سرنوشت خاورميانه و حتي توازن جهاني به حل آن بستگي دارد.

2ـ در ميان طبقه روشنفكران فرهنگي و سياسي فرانسه اخيراً تضادي در پيروي از سياست‌هاي جنگ‌طلبانه بوش ايجاد شده است و نخست‌وزير پيشين و رقيب سرسخت ساركوزي نسبت به رويكرد تنش‌‌فزايي و جنگ‌افروزي هشدار مي‌دهد و مفهوم استدلال وي اين است كه نبايد از تصميم‌گيري‌ها و عملكردهاي بوش پيروي كنيم، زيرا او با پايان‌ زمامداري‌اش فاصله چنداني ندارد و شمارش معكوس كنار رفتن او از صحنه قدرت آغاز شده است.

3ـ شيراك و دوويلپن رئيس‌جمهور و نخست‌وزير پيشين فرانسه بر اين باورند كه دفاع از مواضع تندروانه بوش و موضع‌گيري‌هاي جنگ‌طلبانه و ماجراجويانه محافظه‌كاران جديد به نفع ما نيست، گرچه با دستيابي ايران به سلاح هسته‌اي تقريباً مخالفت مي‌ورزند.

4ـ تفكرات شيراك به‌ظاهر در ساركوزي اثرگذار بوده و لحن جنگي سابق وي تغيير كرده است. بين دو موضع افراطي به‌ظاهر تعادلي از راه اعمال فشارهاي اقتصادي و ديپلماتيك و نه جنگ ايجاد شده است. به نظر مي‌رسد فشارهاي ساركوزي بر شيراك درخصوص پيگردهاي قضايي كاهش يابد و آنان يك نقش سياسي به نفع نظام جديد در ارتباط با سياست خارجي فرانسه ايفا مي‌كنند.

5ـ اكنون دو جناح در فرانسه با يكديگر درگير هستند: محافظه‌كاران جديد فرانسوي كه از طرح امريكا و اسراييل در مورد اعراب و عموماً مسلمانان استقبال مي‌كنند و ديگري ملي‌گرايان دوگلي و سوسياليست‌ها هستند كه هنوز داراي نفوذ و موقعيت‌اند كه نمي‌خواهند مسائل به نقطه غير بازگشت برسد و سياست خارجي فرانسه به منافع يك كشور خارجي حتي اگر خود اسراييل باشد گره بخورد. آنها معتقدند توهين بيش از حد در فلسطين نسبت به اعراب دير يا زود تأثيري منفي نه‌تنها بر منافع فرانسه كه بر موجوديت يهودي‌ها در منطقه خواهد داشت.

***

1ـ كميسيون اتحاديه اروپا و برلين همچنان در تلاش براي يافتن راه‌حلي صلح‌آميز براي برطرف‌كردن جدل اتمي هستند. اروپا تحت تمامي شرايط ممكن از جنگ پرهيز مي‌كند.

2ـ بحران مربوط به ايران وارد مرحله تازه‌اي مي‌شود. غرب به‌زودي فقط اين حق انتخاب را خواهد داشت كه يا تجهيز اتمي ايران را بپذيرد و يا متحدانه با ابزار خشونت‌آميز عليه تهران جبهه بگيرد.

3ـ عقب‌نشيني شتابزده امريكا از عراق تمامي منطقه را دچار هرج و مرج مي‌كند كه براي اروپا خطري عمده به‌شمار مي‌رود. فرانسه مايل نيست در اين روند يك تماشاچي منفعل باشد.

4ـ فرانسه خود را در شكل‌دهي تعادلي جديد در خاورميانه سهيم مي‌داند و ايران را مانعي بر سر راه ثبات معرفي مي‌كند. به همين دليل قصد دارد با مهمترين قدرت‌هاي عرب هم‌نوايي كند. اگر مهار ايران ممكن نشود خط جنگ وجود دارد.

***

1ـ ايران با محصوركردن خود درون يك خط دفاعي خيالي هسته‌اي، اكنون به پايان روند انقلابي خود رسيده است.

2ـ آغاز روند انقلاب اسلامي ايران در ابتدا باجاه‌طلبي در سطح يك قاره واقعي از مراكش تا پاكستان و از ميان برداشتن مانع ديرينه اسلام بين شيعيان و سني‌ها قرار داشت كه از طريق اصول‌گرايي تركيبي كه ريشه در اخوان‌المسلمين و هم نزد آيت‌الله‌هاي محافظه‌كار ايراني به تحقق مي‌رسيد. اما اين روند با ناكامي‌هاي بسيار به آخر خط خود رسيده است.

3ـ هرگز تاكنون تفاوت‌هاي بين سني و شيعه حداقل از قرن شانزدهم تا به حال به اين اندازه زياد و قوي نبوده است.

4ـ جست‌وجوي وسواس‌گونه تسليحات هسته‌اي و انديشيدن دوباره به‌عنوان يك نظام ايراني و يا فرافكني خود در آينده به‌عنوان يك كنفدراسيون شيعه در برگيرنده ايران، عراق، لبنان، بحرين و شايد سوريه پيگيري يك اقليت علوي را در پي دارد.

5ـ اكنون حضور امريكا در عراق براي مهار شيعه و در افغانستان براي مهار طالبان مورد نياز است. در اين صورت تحليل يك عقب‌نشيني عملي به نيروهاي تندرو با برجسته‌كردن نقش ميانجي‌گرانه روسيه و استفاده از فرصت براي آشتي با امريكا و برچيدن خداسالاري راه‌حلي كاملاً ساده است.

6ـ محدودكردن برنامه هسته‌اي و برقراري تعادل و چشم‌پوشي سياسي از انقلاب اسلامي به نفع بازگشت به امپراتوري و شيعه‌گري سنتي همان‌گونه كه علماي عراق چون حكيم و سيستاني خواهان آن هستند.

7ـ ازسويي ارتش پاكستان طي بيست‌سال گذشته به مركز يك اصول‌گرايي سني طرفدار عربستان‌سعودي تبديل شده است. اين اصول‌گرايي منشأ مقاومت افغان در برابر اشغال شوروي و به قدرت رسيدن طالبان، تخريب سياسي ـ نظامي خودمختاري ميانه‌روي كشمير و ظهور و گسترش القاعده است.

8ـ چپ‌گرايان در پاكستان پس از تلاش براي آشتي مورد نظر امريكايي‌ها با مشرف اكنون به دور نهادهاي پاكستان كه آن را بيشتر به هندوستان نزديك مي‌كند گرد آمده‌اند، دولت قانونمند به سبك انگليسي، كثرت‌گرايي سياسي و مذهبي.

9ـ چنانچه طبقه تاجر و شهرنشين پنجاب به چپ متمايل نشود، پاكستان به ديكتاتوري نظامي پايان خواهد داد و به سياست ليبرال و محتاطانه خانواده بوتو در زماني بازخواهد گشت كه ايران سياست پرپيچ‌وخم پيش از انقلاب را دوباره بازمي‌يابد. در چنين صورتي مي‌توان چرخه انقلاب اسلامي را پايان‌يافته تلقي كرد.

***

1ـ پژاك شاخه ايراني حزب كارگران كردستان از ديگر گروه‌هاي كرد ايراني پيشي گرفته است. پژاك، امريكا و اسراييل مي‌خواهند نيروهاي تركيه در شمال عراق به تنگنا كشيده شده و روانه نواحي مرزي ايران شوند تا در آنجا يك جنگ ايران ـ حزب كارگران كردستان اتفاق بيفتد. آن‌گاه اسراييل تحت نظارت امريكا به پژاك كمك مي‌كند.

2ـ ادعا مي‌شود نخست‌وزير تركيه، اردوغان و هيئت همراهش در تماس‌هايشان با واشنگتن كه به صورت دو ملاقات سري انجام شد انتظارات و امتيازات مدنظر حكومت بوش در رابطه با ايران را اعطا كرده است.

3ـ مطالب در رابطه با ايران و حزب كارگران كردستان اخيراً به‌گونه‌اي در مطبوعات تركيه درج مي‌شود كه هم‌سويي مسئولان امريكايي و تركيه‌اي را تداعي مي‌كند. تحليلگران اين مطالب را در راستاي آماده‌سازي زمينه‌هاي حمله نظامي احتمالي امريكا به ايران ارزيابي مي‌كنند.

***

1ـ سازمان سيا و وزارت امور خارجه امريكا بيشتر تمايل به مذاكره با ايران دارد، تا پژاك. اما مصلحت آن است كه امريكا به پژاك كمك كند، زيرا پژاك به همكاري با گروه‌هاي دموكراسي‌طلب در ايران گرايش داشته و هدفش ايجاد ائتلافي گسترده در مخالفت با حاكميت ايران است و حمايت از اين ائتلاف اميد امريكا براي پيشگيري از جنگ است.

2ـ‌ اگر پژاك از ناحيه مرزي ايران بيرون رانده شود، ايران مسير تازه‌اي براي رخنه به داخل شمال عراق خواهد گشود.

***

1ـ آنا پوليس چيزي جز يك رزمايش تمسخربرانگيز براي دخالت در كشمكش داخلي فلسطيني‌ها بر سر قدرت نخواهد بود و اين هدف در شأن يك ابرقدرت نيست.

2ـ در كنفرانس آناپوليس احتمال راه‌حل تأسيس دو كشور كه به‌طور ضمني به مفهوم پذيرش موجوديت اسراييل به‌عنوان يك موقعيت دائمي است ضعيف است. حماس كه بخشي از افكار عمومي فلسطين است موجوديت اسراييل را نمي‌پذيرد.

3ـ ضعف دولت اولمرت و موضع متزلزل دولت تكنوكرات عباس موجب پيچيده‌ترشدن مسائل مي‌شود.

4ـ بعيد به نظر مي‌رسد پيشنهاد بازگردانيدن ارتفاعات جولان، رهبران سوريه را در مورد امضاي پيمان صلح رسمي با اسراييل به وسوسه بيندازد. سوريه مانند جمهوري اسلامي به اين نتيجه رسيده است كه امضاي چنين پيمان‌نامه‌اي به تجديد ساختار نظامي خواهد انجاميد.

5ـ امريكا اكنون به‌عنوان يك احساس سرخوردگي آميخته با خشم، يك دولت مردود و يك قدرت مشتاق به مذاكره شناخته مي‌شود.

6ـ جداسازي حماس آن را وادار خواهد كرد به دامان ايران پناه ببرد. طبعاً برخي رهبرن حماس و احتمالاً بسياري از هواداران آن نمي‌خواهند چنين وضعيتي پيش آيد، اما درنهايت ممكن است به‌ناچار آن را به‌عنوان يك ضرورت حياتي بپذيرند. دعوت ابومازن به مريلند و بازگردانيدن دست خالي او ممكن است باقيمانده اعتبار سياسي او را از بين ببرد.

7ـ امير طاهري نويسنده اين مقاله معتقد بود كه شايد بهتر بود زمان برگزاري كنفرانس تا حصول توافقي در چارچوب يك توافق صلح و دوستي از طريق انجام مذاكراتي در پشت پرده به تعويق مي‌افتاد.

***

ايران كشور بزرگي كه در كنفراسن آناپوليس غايب است، ولي در حقيقت بيش از هر زمان ديگري در پس‌زمينه حضور دارد و به‌عنوان يك هدف، هدف امريكا كه بر ايجاد يك جبهه ضد ايراني در خاورميانه تأكيد دارد و نيز به‌عنوان هدف اعرابي قرار گرفته است كه تعداد بسياري از آنان به اين اجلاس شتافتند. بويژه به‌ اين دليل كه از تولد مجدد شيعه احساس نگراني مي‌كنند.

***

تمام خدمات و زمينه‌سازي‌هاي لازم جهت برگزاري كنفرانس به‌اصطلاح صلح آناپوليس در امريكا را عوامل حكومتي حزب عدالت و توسعه تركيه به‌عنوان معتمدترين متحد راهبردي امريكا انجام داده‌اند. مسلماً حمله به ايران به معني آغاز جنگ جهاني سوم است. امريكا با اجراي برنامه تبليغاتي‌اش توانست حزب عدالت و توسعه را در سال 2002 در تركيه به مصدر حكومت بنشاند و سپس به عراق حمله و آنجا را اشغال كند. اين بار نيز با تداوم خط‌مشي‌اش در انتخابات 2007 حكومت را از آن حزب عدالت و توسعه نمود و آماده حمله و اشغال ايران مي‌باشد.

***

يك شخصيت منطقه‌اي مهم در مصاحبه‌اي اختصاصي گفته بود: «زماني كه در دهه پنجاه وارد دانشگاه امريكا مي‌شدم، ابتدا درباره «امريكايي زيبا» صحبت مي‌كرديم، بعد همين امريكايي تبديل به «امريكايي آرام» و سپس «امريكايي زشت» شد. اكنون هر زمان كه از ايالات‌متحده ديدن مي‌كنم گمان مي‌كنم كه با «امريكايي سر در گم» تعامل داريم.

***

1ـ رئيس‌جمهور ايران به رويكرد ديپلماسي، ايران آب و رنگ راديكالي بخشيد و برخي تابوها را در عرصه بين‌المللي شكست، بي‌آن‌كه اين عمل پيامد خطرناكي در پي داشته باشد. حتي با اين رويكرد از تأييد و پشتيباني جنبش‌هاي راديكالي خارج از ايران برخوردار شد. چيزي كه رؤساي جمهور پيش از او نتوانستند عايد خود كنند.

2ـ احمدي‌نژاد با سخنراني در دانشگاه كلمبيا توانست مواضع عجيب و نه مجرمانه خود را به‌عنوان نظراتي كاملاً مشروع كه درخور بررسي در تريبون‌هاي دموكراتيك غربي است مطرح سازد.

3ـ تحريم‌هاي وزارت خزانه‌داري امريكا برخي بانك‌‌هاي غربي را به قطع روابط با ايران متقاعد كرده است، بي‌آن‌كه اين امر بر حجم مبادلات تجاري 38 ميليارد دلاري ايران با اتحاديه اروپا تأثير بگذارد.

***

1ـ براساس سلسله گزارش‌هاي ديپلماتيك از تهران، تحريم‌هاي بين‌المللي در حال تأثيرگذاري عميق و سنگيني بر ايران است. جنگ در داخل جبهه محافظه‌كاران ميان راديكال‌ها و مصلحت‌انديشان در حال تشديد است.

2ـ رهبري ايران ممكن است در سال 2008 ميلادي نامزدي لاريجاني را براي حفظ انقلاب اعلام نمايد.

***

امريكا و تركيه تحت لواي مقابله با پ.ك.ك در مرز عراق با ايران، با ايران درگير خواهد شد. بوش حزب كارگران كردستان (پ.ك.ك) را سازماني تروريستي و دشمن مشترك تركيه، امريكا و عراق معرفي كرد.

***

1ـ در بررسي كميته سياستگذاري ايران در امريكا، مجاهدين خلق قابل‌قبول‌ترين تهديد براي رژيم تهران به‌شمار مي‌آيند. اين كميته دريافته كه رژيم ايران اين گروه را 350درصد بيش از مجموع ديگر گروه‌هاي مخالف در مواضع رسمي خود ذكر مي‌كند. اتحاديه اروپا مي‌تواند از اين اهرم براي فشارآوردن بر رژيم ايران با به رسميت‌شناختن گروه‌هاي مخالفان مستقل ايران بويژه اين گروه استفاده كنند.

2ـ اتحاديه اروپا و امريكا با حذف طبقه‌بندي مجاهدين خلق از فهرست تروريست‌ها مي‌توانند دست به اين كار بزنند. ساركوزي فرصتي را براي كمك‌كردن به هدايت بوش در اين جهت در اختيار دارد.

***

1ـ حذف برچسب تروريسم از سازمان مجاهدين خلق ايران توسط يك دادگاه استيناف و بنا به تقاضاي چهل‌ نفر از نمايندگان مجلس در انگلستان، با واكنش مقام‌هاي بريتانيا روبه‌رو شد. اما رابين كوربت رئيس كميته مجلس كه استيناف را تهيه كرده معتقد است اين اقدام كمك مي‌كند تا كشور جديدي ايجاد و ايران آزاد شود.

2ـ مقام ضدتروريست وزارت خارجه امريكا گفت: بوش قصد ندارد نام اين گروه را از فهرست سازمان‌هاي تروريستي حذف كند. مقام‌هاي امريكايي بر اين باورند كه گروه يادشده قادر به انجام اعمال خشونت‌‌باري است كه به منافع امريكا آسيب مي‌رساند.

***

جنگ با ايران اجتناب‌ناپذير نيست و همچون گذشته غيرقابل تصور است. حتي محتمل هم به‌شمار نمي‌آيد. اما خطر بروز جنگ، هر روز نسبت به روز پيش نزديك‌تر مي‌شود. اين بزرگترين بحراني است كه در سراسر جهان چنگ و دندان نشان مي‌دهد.

***

روسيه، چين و اروپا بايد هر كاري كه از دستشان برمي‌آيد انجام دهند و نگذارند مقابله نظامي با ايران صورت پذيرد. عدم حمايت از تحريم‌هاي جديد سازمان ملل احتمال اين مقابله را افزايش مي‌دهد.

***

بمباران ايران فاجعه خواهد بود. انجام حمله‌اي پيشگيرانه ممكن است يك برنامه پنهان را به برنامه‌اي آشكار تبديل كند، آن هم با حمايت كامل ملتي زخم‌خورده. در صورت چنين حمله‌اي ايران ممكن است از پيمان منع گسترش سلاح هسته‌اي خارج شود. خروج رسمي تهران از پيمان، دست تهران را بازخواهد گذاشت تا برنامه‌اش را به دور از ممانعت بازرسان به پيش برد.

2ـ تهديد به اقدام نظامي، اهرم قدرت بيشتري در اختيار ديپلمات‌ها نمي‌گذارد. تهديد مزبور تلاش‌هاي ديپلمات‌ها را تحت‌تأثير تفرقه پديد آمده در افكار عمومي بي‌اثر مي‌كند و ايران را به فكر مي‌اندازد كه مي‌تواند براي هميشه وضعيت كنوني خود را حفظ كند.

3ـ آنچه ايران از آن هراس دارد، واكنش يكپارچه بين‌المللي است، زيرا تنها در اين صورت است كه با گزينش واقعي ميان به‌دست آوردن بمب و محروميت از بسيار چيزها روبه‌رو مي‌شود. روسيه و چين چاره‌اي نخواهند داشت جز حمايت سرسختانه‌تر از تحريم‌هاي اقتصادي، آلمان و ايتاليا نيز ممكن است حتي ضمانت‌هاي اعتباري صادراتي خود را قطع كنند.

***

1ـ دولت امريكا در تلاش است با رهبريت خود از ميان كشورهاي عربي كه از گسترش نفوذ ايران احساس نگراني مي‌كنند ائتلافي عربي ايجاد كند و براي اين منظور مصر و عربستان در نظر گرفته شده‌اند. آنها معتقدند چنين ائتلافي مي‌تواند براي ديگراني كه به مسئوليت خود وقوف دارند دوستي و همدلي ايجاد كند. به همين دليل رايس براي تشكيل ائتلاف عربي براي رويارويي با ايران فراخواني اعلام كرد. اين فراخوان در شرايطي اعلام شده كه امريكا با حضور نيروها و ناوگان‌هاي خود در خليج‌فارس خود را براي اجراي گزينه نظامي عليه ايران آماده مي‌كند.

2ـ اين فراخوان تلاش مي‌كند با متحدكردن كشورهاي عربي بدون پيوستن اسراييل، همان نسخه ائتلاف عربي ـ بين‌المللي كه در آزادسازي كويت به كار گرفته شد را به اجرا بگذارد. علت آن دور ساختن افكار عمومي جهان عرب عليه آنان در صورت پيوستن اسراييل به اين ائتلاف است. دولت‌هاي عربي نبايد مورد تهديد افكارعمومي قرار گيرند.

***

انجام مذاكرات با تهران و اعلام آن در حال حاضر، چيزي جز پيامي اشتباه به نظام ايراني و نشانه طولاني‌ كردن عمر بحران‌ها در منطقه نيست. بدون شك در صورت راهيابي دموكرات‌ها به كاخ‌سفيد كه با خود اين بازي بيهوده سياسي را به همراه دارند آينده‌‌اي نگران‌كننده در انتظار منطقه خواهد بود.

***

1ـ‌ بحث و جدل‌هاي جاري در مورد اعمال تحريم‌هاي تجاري جدا از سوي اتحاديه اروپا حاكي از وجود شكافي ميان قدرت‌هاي بزرگ در اتحاديه اروپاست.

2ـ گوردون براون، نخست‌وزير انگلستان نمي‌خواهد به سرنوشت توني بلر گرفتار شود. او مي‌خواهد از مسئله عراق فاصله بگيرد و خود را به برقراري آرامش در مورد ايران مقيد مي‌داند.

3ـ اعمال شديدترين تحريم‌‌ها عليه ايران موجب خواهد شد، ايران خود را در معرض تهديد بزرگ احساس كند و دست به اقدام جسورانه بزند.

4ـ آلمان و ايتاليا با توقف اعتبارهاي صادرات جديد كه درچارچوب تحريم‌هاي اتحاديه اروپا تحت بررسي است مخالف‌اند.

5ـ پا در مياني پشت پرده روسيه ممكن است جو را براي انجام مذاكرات مهياتر سازد، گرچه در ظاهر موضع روسيه و امريكا ناسازگار است.

6ـ در پرتو اعمال فشار پاريس براي اعمال تحريم‌ها، آلمان در برداشتن گام‌هايي كه به ضرر شركت‌هاي كوچكش خواهد بود، مردد به نظر مي‌رسد و ايتاليا و اسپانيا نيز با آن همگام است.

***

واقع‌گراياني مانند برژينسكي و اسكوكرافت خود را براي شكست امريكا آماده مي‌سازند تا مبادا شاهد جهان‌بيني برتلي از خاكستر در تاريخ جهان باشند.

***

1ـ هيچ‌كس به اندازه چين علاقه‌مند ادامه حيات ايراني به‌‌عنوان عامل بي‌ثباتي در منطقه نيست. اگر كشوري براي خود راهبرد بلندمدت امنيت انرژي را تدارك مي‌بيند، در اين صورت ثبات خليج‌فارس و خاورميانه يكي از مهمترين اولويت‌هاي آن خواهد بود.

2ـ پكن بايد چندسالي را صرف به سرانجام رساندن نهايي طرح احداث «كمربند امنيت انرژي» نمايد و تا آن زمان نيز ناگزير است با ايالات‌متحده كنار بيايد تا مانع از آغاز جنگ در خليج‌فارس در آينده نزديك شود. بنابراين بايد تن به مصالحه داد.

***

1ـ حادبودن پرونده عراق و كشيده‌شدن آتش آن به سمت تركيه و تهديد تركيه به تعرض به شمال عراق، پرونده برگزاري انتخابات رياست‌جمهوري در لبنان و ارتباط مستقيم آن با سوريه، تحليل رفتن نيروهاي امريكا در عراق و افغانستان و نبود نيروي كافي در مهار حريق كاليفرنيا بر لزوم پايان حضور نظامي امريكا در عراق تأكيد دارند.

2ـ پيچيده‌شدن مسائل امريكا در منطقه، اشتهاي ديگر كشورها نظير چين و روسيه و نقش آنها در پرتو تضاد منافع و تيرگي روابط و مخالفت‌هاي حزب دموكرات با حمله نظامي، از قدرت بوش براي حمله نظامي به ايران كاسته است. بدين‌‌ترتيب مسئله تاز‌ه‌اي به‌تدريج در افق ظاهر مي‌شود و شايد هر عدم توافقي ميان امريكا و اسراييل در مورد رفع و رجوع مسائل و چگونگي اداره بحران‌ها وجود دارد. آنچه مسلم است سال 2007، سال درماندگي درماندگان خواهد بود.

***

1ـ انزوا و خطر ورشكستگي اقتصادي لزوماً رژيم ايران را از قدرت ساقط نخواهد كرد، اما احتمالاً مي‌تواند نيروهاي مخالف را تقويت كند.

2ـ بحث بايد از شرط بمباران كردن يا توقف اقدامات، توسط ايران به يك رشته گزينه‌هاي موقت تبديل شود.

3ـ خروج سرمايه‌ها مي‌تواند به منزله واردآوردن فشار بر ايران و هم به منزله يك ابتكار صلح باشد كه مقبول هر دو جناح راست و چپ قرار دارد.

***

1ـ ايران به‌ظاهر تصور مي‌كند مي‌تواند به كمك روسيه و چين، اجراي تدابير شديدتر عليه خود را به تأخير بيندازد. وقت آن رسيده كه فشار بر ايران در مسيري تازه به‌منزله جايگزيني به‌جاي اقدام نظامي افزايش يابد.

2ـ دولت امريكا مي‌تواند با درخواست اجازه براي اجراي يك بررسي امنيتي روزآمد در فرودگاه تهران كار خود را آغاز كند. اگر تهران نپذيرد، خود بهانه‌اي خواهد شد تا فرودگاه تهران در فهرست سياه قرار گيرد. گرچه در ابتداي امر اروپايي‌ها ممكن است تمايلي به همراهي نداشته باشند، اما براي آنها اين اقدام بهتر از روبه‌روشدن با حمله نظامي است.

***

1ـ اعلام آمادگي ايران براي پركردن خلأيي كه ممكن است عقب‌نشيني امريكا از عراق در آن كشور بر جاي گذارد، كاملاً جدي و بازتاب‌دهنده رويكرد ايفاي نقش قدرت منطقه‌اي است كه بدون رضايت و موافقت آن هيچ اتفاقي در خاورميانه ازجمله انتخاب يك رئيس‌جمهور ماروني در لبنان رخ نمي‌دهد.

2ـ ايران در عراق، صاحب قدرت است و تصميم جنگ و صلح در لبنان به آن اختصاص دارد،‌ زيرا شبه‌نظامياني در اختيار دارد كه قدرت انجام هر كاري ازجمله اشغال قلب بيروت را داراست.

3ـ در اعلام موضع آشكار رهبر جمهوري اسلامي نسبت به كنفرانس بين‌المللي براي يافتن تسويه‌اي بين فلسطيني‌ها و اسراييلي‌ها جنبه مثبتي وجود دارد. اين جنبه حاكي از آن است كه نظام ايران در عملكردهايش وارد مرحله تازه‌اي شده و آن اين است كه مي‌خواهد جهان، موجوديتش را به‌عنوان يك بازيگر اصلي غيرقابل انكار در سطح منطقه از افغانستان تا غزه و حتي فراتر از آن به سمت مصر، سودان و كشورهاي عرب شمال افريقا و سپس منطقه خليج‌فارس تا يمن به رسميت بشناسد.

4ـ حضور فلسطيني ها در كنفرانس، دلالت بر آن دارد كه آنها مايل نيستند سوخت كشمكش‌ها و منازعات منطقه‌اي كه ارتباطي با آن ندارند باشند و حاضر نيستند نظام ايران و ديگران در تعيين گزينه‌هاي ملت فلسطين نقشي داشته باشد.

***

1ـ نزاع ميان كشورهاي عرب ميانه‌رو و ايران يا به عبارتي رقابت ايراني ـ عربي يكي از ويژگي‌هاي اساسي و دائمي در تاريخ جديد خاورميانه است كه از پيش و پس از انقلاب ايران ادامه دارد. در اين درگيري عناصر قوم‌گرايي (فارسي ـ عربي) و مذهبي (شيعه ـ سني) دخالت دارند و اين درگيري براي نفوذ در منطقه است.

2ـ تهران و واشنگتن در نوع نفوذ با يكديگر درگيري دارند. درحالي‌كه عرب‌هاي ميانه‌رو و ايراني‌ها در مورد كميت نفوذ و يا حجم آن با يكديگر رقابت دارند و اين امر موجب مي‌شود نتوانند يكديگر را حذف كنند.

3ـ موفقيت هرگونه گفت‌وگوي ايراني ـ عربي مي‌طلبد كه ايران از طرح خود كه ميان مخالفت و سياسي‌كردن اسلام، حالت جمع ايجاد كند دست بكشد.

4ـ ايران بايد دريابد كه همكاري سازنده با عرب‌ها تنها راه براي ايجاد حد و مرزي براي نفوذ امريكايي‌ها در منطقه است.

منبع: الاهرام (مصر)، 16 اكتبر 2007 (24 مهر 86)

نويسنده: وحيد عبدالمجيد

1ـ بازنده اصلي سخنراني رئيس‌جمهور ايران در دانشگاه كلمبيا، اسراييل بود نه رياست جمهوري ايران.

2ـ آقاي احمدي‌نژاد بين يهوديت و صهيونيسم تفاوت قائل شد.

3ـ سخنان رياست دانشگاه از جنس نقد نبود و او پيش از سخنراني احمد‌ي‌نژاد در قالب يك سياستمدار و نه رياست دانشگاه سخن گفت.

***

اين نشريه با اشاره به:

1ـ دفاع يك همجنس‌‌باز ايراني از رئيس‌جمهور ايران، احمدي‌نژاد را مردي خوش‌شانس توصيف كرد. اين همجنس‌باز ايران اهانت به احمدي‌نژاد از تريبون رسمي دانشگاه و مقابل جهانيان را اهانت به همه ايرانيان دانست.

2ـ اين جوان گفت: برادر من به سبب ضديت با رژيم، مدت هشت سال در زندان است و دونفر از خويشاوندانم به دليل كمونيست‌بودن كشته شدند، اما در صورت حمله امريكا يا اسراييل به ايران، صرف‌نظر از آن‌كه چه كسي رئيس‌جمهور است از كشورم دفاع خواهد كرد.

3ـ نويسنده نيوزويك معتقد است امريكا بايد به سخنان اين شخص گوش دهد، نه سخنان آقاي احمد‌ي‌نژاد

***

پس از سخنان آقاي احمدي‌نژاد در دانشگاه كلمبيا جر و بحث گسترده‌اي صورت گرفته و اين نشريه رئيس‌جمهوري ايران را به‌عنوان يك پديده مورد بحث و ارزيابي قرار داده است.

1ـ رياست جمهوري ايران مي‌كوشد افراطي‌تر از افراطيون براي در دست گرفتن قدرت جلوه كند.

2ـ با بلندپروازي‌ها مي‌كوشد جاي ديگر گروه‌ها را بگيرد و رقيب قدرتمندي براي همه نيروهاي داخلي به‌شمار آيد.

3ـ از لحاظ پيشبرد برتري ايران، يك عنصر ملي‌گرايانه و نيز اسلام‌گرايانه ذاتي در سياست وي به چشم مي‌خورد و سعي دارد ايران را به‌عنوان قدرتمندترين نيروي خاورميانه جلوه دهد.

4ـ اهداف آقاي احمدي‌نژاد عبارتند از اعمال كنترل خود بر كشور، كنترل ايران بر حوزه خليج‌فارس (بويژه عراق)، نابودي اسراييل، رهبري ايران بر خاورميانه و حتي استيلاي جهاني.

5ـ هشدار يا هر گونه محاسبه راديكال موازنه قدرت، تأثيري بر وي نداشته و او را از ادامه سياست مورد نظر خود بر حذر نمي‌دارد.

6ـ آقاي احمدي‌نژاد در تاريخ خاورميانه مدرن يك پديده منحصر به فرد نيست. نقشي كه از سوي او بايد ايفا شود نقش رهبر اعراب و مسلمانان و نيز دشمنان اصلي امريكا، اسراييل و غرب است. از اين لحاظ مي‌توان او را با عبدالناصر، رئيس‌جمهور مصر در دهه 60ـ1950، آيت‌الله خميني(ره) رهبر و بنيانگذار جمهوري اسلامي دهه 80ـ1970، صدام حسين رئيس‌جمهور عراق دهه 90ـ1980 و اسامه بن‌لادن در دوره پيش و بويژه پس از 11 سپتامبر مقايسه كرد.

7ـ عملكرد رئيس‌جمهور ايران گاهي حتي عالي‌ترين مقامات ايران را نيز به هراس مي‌اندازد و باور وي به حذف طرف غربي او را به ماجراجويي‌ وامي‌دارد.

8ـ نكته داراي اهميت آن است كه احمدي‌نژاد هنوز كنترل كامل اوضاع ايران را در اختيار ندارد و شايد هم هرگز به چنين كنترلي دست نيابد.

***

1ـ دعوت از رياست‌جمهوري ايران براي سخنراني در جمع دانشجويان نقطه‌ مثبتي براي امريكا و دانشگاه‌هاي آن به‌شمار مي‌رود.

2ـ سخنراني رئيس دانشگاه كلمبيا با اعتراض و محكوميت بسياري از رسانه‌ها روبه‌رو و آنها اين سخنراني را عاري از منطق و بي‌طرفي دانستند.

3ـ بايد در ارتباطمان با افكارعمومي غربي كاملاً شفاف و عقلاني عمل كنيم. ملت‌هاي غربي را نمي‌توان با ايراد سخنراني ايدئولوژيك كه چانه‌زني برنمي‌تابد و همين‌طور با تمركز بر عقيده، عاطفه و فراموش‌كردن عقل و منطق جذب كرد.

4ـ نكته‌اي كه رئيس‌‌جمهور نتوانست آن را تفهيم كند و افكار عمومي از آن عليه او بهره جستند موضع او نسبت به همجنس‌بازان است و رسانه‌ها بيشتر به اين بخش از سخنان او پرداختند.

***

1ـ آقاي احمدي‌نژاد در سخنراني خود در دانشگاه كلمبيا در واقع افكارعمومي كشورش را مخاطب قرار داده است و شدت واكنش‌ها در امريكا بيشتر موضع وي را تقويت خواهد كرد، آن هم درست زماني كه در كشورش در موضع دشواري قرار دارد.

2ـ اگر آقاي احمدي‌نژاد انتقاد را در نيويورك عليه خود ايجاد كرد. اما در كشورش به‌دليل شجاعت به «دهان شير رفتن» مورد ستايش قرار گرفت. در مجموع مطبوعات و طبقه سياسي از سفر وي به نيويورك به‌عنوان يك پيروزي نام بردند.

***

روزنامه‌نگاران امريكايي بي‌آن‌كه خود متوجه باشند، داوطلبانه به سلاح واقعي در دست رئيس‌جمهور ايران تبديل شده بودند. آقاي احمدي‌نژاد موفق شد به رايگان مناسب‌ترين زمان در برنامه تمامي شبكه‌هاي تلويزيوني ايالات‌‌متحده امريكا را صرف خود كند. اين در شرايطي بود كه تا سه سال پيش از آن امريكايي‌ها گشايش اجلاس دوره‌اي مجمع عمومي سازمان ملل متحد را از مهمترين رخدادهاي سياسي ماه سپتامبر مي‌پنداشتند كه رئيس‌جهموري ايران موفق شد به سهولت اين سنت را تغيير دهد.

***

1ـ انتقاد برخي از سناتورهاي جهموريخواه به قرارگرفتن ميكروفون در اختيار رياست‌جمهوري ايران نشان داد كه اين انتقادكنندگان نه‌تنها به اصول اوليه دموكراسي امريكا در حوزه آزادي آكادميك و آزادي بيان بي‌حرمتي مي‌كنند، بلكه به شعور و تفكر مستمعان حاضر در سخنراني آقاي احمدي‌نژاد نيز بي‌احترامي مي‌كنند.

***

1ـ روبه‌روشدن رياست‌جمهوري ايران با اهانت‌هاي رئيس دانشگاه كلمبيا نشان دادكه ايالات‌متحده همانند يك دولت كوچك تحمل شنيدن نظر مخالف را ندارد.

2ـ رفتار «لي بولينگر» كاملاً ناشايست و بي‌ادبانه بود و دانشجويان را به مقابله با شيطان مسلماني از يك كشور ضدامريكايي تحريك كرد.

3ـ اقدام غيرحرفه‌ اي شبكه سي بي اس به انجام مصاحبه با آقاي احمدي‌نژاد پيش از ورود به امريكا و انجام يك حمله تبليغاتي حاكي از غيرمنصف‌بودن و بي‌طرفي خبرنگار داشت كه از پيش طراحي شده بود تا از وي يك چهره تروريستي و دشمن ارائه دهد.

4ـ رئيس‌جمهوري ايران با طرح پرسش‌هايي در مورد عراق و پيدايش هولوكاست و پرداخت بهاي آن توسط فلسطين و تكرار آن در نيويورك گوش‌هاي شنوايي را خواهان پاسخ شفاف به اين پرسش‌ها كرد كه دادن چنين پاسخي در امريكا امكان‌پذير نيست.

***

لي بولينگر، رئيس دانشگاه كلمبياي نيويورك و ميزبان رياست‌جمهوري ايران كتابي به‌نام «جامعه اهل تسامح» دارد و مي‌نويسد هيچ كشوري مانند امريكا تا اين حد از آزادي بيان دفاع نمي‌كند، حتي اگر اين بيان، بياني افراط‌گرايانه باشد اما اين پرسش مطرح مي‌شود كه اين امر تا كجا مي‌تواند پيش برود. بولينگر با سخنراني در دانشگاه كلمبيا به‌خوبي حد آن را نشان داد.

***

محمود احمدي‌نژاد در يك نگاه رسانه‌اي 24 ساعته، ايالات‌متحده امريكا را به بازي گرفت. اين جزو واقعيت است كه شكيبايي امريكا با همه احزابش از كف رفته. همان‌طوركه از 1991 تا 2002 ميلادي صدام حوصله امريكا را به سر برد، صدام هم اسراييل را به نابودي تهديد كرده بود. اين نكته اين روزها فراموش شده است.

***

1ـ علت تلقي ما از تندرو دانستن رئيس‌جمهور ايران انكار هولوكاست ازسوي وي و شعار محو و نابودي اسراييل و حمايت از تروريسم است. اما رفتار برخي از نمايندگان نيويورك را ـ كه بر مبناي اصول دموكراتيك انتخاب شده‌اند و دعوت از رياست‌جمهوري ايران را تقبيح و تهديد كرده‌اند ـ موجب يأس و نااميدي مي‌دانيم.

2ـ براي اميدوارساختن مخالفان نظام ايران هيچ شيوه ديگري بهتر از نمايش عيني دموكراسي و تعهد امريكا به آزادي بيان نمي‌شناسيم.

تهديد به تحريم احتمالي دانشگاه كلمبيا اهانتي به آزادي بيان بود.

***

1ـ با انتخاب آقاي احمدي‌نژاد به رياست‌‌جمهوري به نظر رسيد كه تندروها تمام اهرم‌هاي قدرت را در كشور به دست خواهند گرفت، ولي اكنون معلوم شده كه وي يك تندرو در معناي سنتي آن نيست.

2ـ محافظه‌كاران و تندروهاي بي‌شماري هستند كه ديدگاهي عمل‌گرايانه‌تر داشتند و خواهان آن هستند كه ضمن حفظ ارزش‌هاي انقلاب از لحاظ اقتصادي، ايران را با جهان مرتبط سازند. اما اين روزها حركتي در اين جهت نمي‌كنند.

3ـ به گفته كارشناسان سياسي، مقام‌ها و سياستمداران ايران، غرب با شريرخواندن رئيس‌جمهور ايران موقعيت وي در داخل و منطقه را در شرايطي كه از لحاظ سياسي به شدت منزوي شده است قدرت بخشيده است.

1ـ‌ سياستمداران ايراني نسبت به جناح ميانه‌رو در ايران، كناره‌گيري لاريجاني را به ‌منزله شكست اصلاح‌طلبان در برابر تندروها ارزيابي مي‌كنند.

2ـ حذف نام لاريجاني از مذاكرات حساس ميان رئيس‌جمهور روسيه و مسئولان ايراني، به كودتايي عليه لاريجاني تعبير شد.

3ـ‌ لاريجاني سعي داشت با تلاش‌هاي تدريجي براي دستيابي به يك راه‌حل ديپلماتيك براي اختلاف‌هاي هسته‌اي و پيشگيري از بروز يك بحران بين‌المللي همسو شود.

4ـ تحليلگران معتقدند استعفاي لاريجاني با تلاش جناح دولتي و براي تحكيم موقعيت دولت صورت گرفته است. استقلال عملي لاريجاني به‌عنوان دبير شوراي‌عالي امنيت ملي غير قابل تحمل رئيس‌جمهور، اين سمت را صرفاً اجرايي به ‌شمار مي‌‌آورد.

5ـ لاريجاني قصد دارد خود را براي انتخابات رياست‌جمهوري آينده آماده كند. چنانچه خارج از دايره حكومت باشد از شانس بيشتري برخوردار خواهد شد.

6ـ به‌دليل در اختيارگرفتن برنامه هسته‌اي توسط رياست‌جمهوري، استعفاي شش نفر از مسئولان دولتي چندان خبرساز نشد. اما استعفاي لاريجاني، مذاكره‌كننده ارشد هسته‌اي تحول مهمي در سطوح داخلي و خارجي به‌شمار مي‌آيد و به نظر مي‌رسد بر قدرت پيش‌برنده سياست‌هاي هسته‌اي ايران تأثير خواهد گذاشت.

7ـ با وجودي كه رهبر انقلاب او را براي برگزاري نشستي با پوتين فراخواند، ولي رياست‌جمهوري نام او را از رديف مسئولاني كه با رئيس‌جمهور روسيه ملاقات خواهند كرد، حذف كرد و در اينجا رابطه او با رياست‌جمهوري به بن‌بست رسيد.

***

1ـ جايگزيني سعيد جليلي به‌جاي لاريجاني كه خيلي‌ها در داخل و خارج از ايران او را يك تندرو دو آتشه و نزديك به رئيس‌جمهوري مي‌دانند احتمال رويارويي ميان ايران و امريكا را بيش ار هر زمان ديگر قوت بخشيده است.

2ـ‌ لاريجاني از احترام فراواني بويژه در بين اروپايي‌ها برخوردار بود. اين امر به او امكان مي‌داد كه روابط مستحكم و دوستانه‌‌اي با سولانا هماهنگ‌كننده سياست‌ خارجي و امنيتي اتحاديه اروپا برقرار كند. او يك شخصيت عملگرا با دغدغه منافع ملي بود.

3ـ خطر نهفته در پس تشديد حمله‌هاي سياسي بين تهران و واشنگتن اين است كه اين حمله‌ها احتمال امتيازدهي هر يك از دو طرف را تحت يك پوشش سياسي كه دست آنان را در تجديدنظر در مواضعشان بازمي‌گذارد بي‌آن‌كه آبروي يكي در مقابل ديگري ريخته شود دچار مشكل مي‌كند.

***

به نظر مي‌رسد تغيير دبير شوراي‌عالي امنيت ملي چيزي شبيه به قمار است. استعفاي آسيب‌رسان او در يك جهت‌گيري نادرست اتخاذ شد.

***

قبول استعفاي لاريجاني ازسوي رهبري نظام ايران بدان معناست كه آيت‌الله خامنه‌اي با دادن مسئوليت‌ كامل در مورد پرونده هسته‌اي به آقاي احمدي‌‌نژاد مي‌خواهد توانست خروج رئيس‌جمهوري از صحنه در صورت منتهي‌شدن به موضع‌گيري‌هاي وي به شكست در مذاكرات و رسيدن به تحريم‌هاي تازه و آسان‌تر توجيه نمايد. آقاي احمدي‌نژاد ديگر هيچ بهانه‌اي براي توجيه شكست‌هاي خود نخواهد داشت و بهاي آن را خواهد پرداخت.

***

1ـ استعفاي لاريجاني نشان مي‌دهد كه يا كنترل امور از دست نظام خارج شده يا رهبري طرف رئيس‌جمهوري را گرفته است.

2ـ اگر از اين پس از بابت همه امور، سرزنش نه‌فقط متوجه رئيس‌جمهور، بلكه متوجه مقامات عالي نظام باشد. موقعيت آنان به عنوان عامل وفاق تضعيف خواهد شد.

3ـ لاريجاني آشكارا از افراد بيت رهبري است. در اينجا يك اشكالي وجود دارد وگرنه در حمايت از وي اقدام مي‌شد.

***

1ـ يك روز پس از مشخص‌‌شدن پيشنهاد پوتين استعفاي لاريجاني از منصبش اعلام شد و يك نفر از نزديكان رئيس‌جمهوري به جاي وي تعيين شد.

به نظر مي‌رسد پوتين براي خروج از بحران پيشنهاد مهمي ارائه كرده است كه حساسيت بسيار ويژه‌اي برانگيخته و احتمالاً اين پيشنهاد در رابطه با ميانجيگري ميان ايران، اسراييل و امريكا باشد و ديگر اين‌كه اين پيشنهاد با موافقت رهبران بلندپايه ايران روبه‌رو شده است.

2ـ‌ در ميان رهبران ايران درباره پيشنهاد پوتين نظرات موافق و مخالف وجود دارد و اظهارات متناقض پيرامون وجود يا عدم وجود پيشنهاد به همين دليل است و پذيرش اين نظر بي‌شك مي‌تواند تفسيركننده استعفاي ناگهاني علي لاريجاني در اين برهه بسيار حساس از بحران باشد.

1ـ‌ سازماندهي مجدد روابط ايران و روسيه دلايل متعددي دارد ازجمله تثبيت روابط اقتصادي تجاري و تكنولوژيك در جهان بويژه با كشورهاي بلندپرواز منطقه‌اي مانند ايران كه امكانات و ظرفيت‌هايي براي بهره‌برداري روسيه در اختيار دارد.

2ـ‌ روسيه توانسته نبرد ديپلماتيك ايران را در برنامه هسته‌اي، اداره و حداكثر بهره را از ايران ببرد و در عين حال از مسير فشارهاي امريكا و جهان بر تهران خارج نشده است. روسيه افزون بر همگام‌شدن در تحريم‌ها راه‌هاي تجاري مناسبي پيش پاي تهران نهاده تا از گزند تحريم‌ها در امان بماند.

3ـ‌ باوجود ناخشنودي ايران از رفتار روسيه در اين زمينه، تهران گزينه ديگري ندارد و درنهايت مجبور است با مسكوكنار بيايد، زيرا مسكو از نفوذ و حق اعتراض در مراكز تصميم‌گيري بين‌المللي برخوردار است.

***

1ـ‌ روسيه با بيان ظرفيت‌هاي بالاي درياي خزر و تحقق طرح كانالي همچون كانال سوئز و پاناما معتقد است تحولات اقتصادي و معادلات سياسي مهمي در حوزه كشورهاي ساحل درياي خزر اتفاق خواهد افتاد.

درواقع روسيه از راه‌هاي مختلف ابراز مي‌دارد كه در آسيا ـ خاورميانه و قفقاز به دلخواه امريكا رفتار نخواهد كرد.

2ـ معرفي و تبليغ نسل جديد بمب‌هاي روسي يكي از علائم مخالفت روسيه با تك‌روي‌هاي امريكا در عرصه بين‌المللي است.

***

1ـ روسيه همراه با چين به‌دلايل جغرافياي راهبردي و اقتصادي بزرگترين حامي و مدافع رژيم اسلامي در پرونده هسته‌اي ايران هستند.

2ـ براي اروپا كه در نشست اخير وزراي خارجه دچار تفرقه شده، امكان‌ پيشتاز شدن در اعمال مجازات‌ها عليه ايران وجود ندارد. ازسويي بوش نيز در دوران افول رياست‌جمهوري‌اش نمي‌تواند راهبرد حمله بازدارنده به ايران را طراحي كنند.

***

1ـ‌ پوتين در دو زمينه عمل مي‌كند؛ از يك‌سو ايراني‌ها را نوازش مي‌كند و جلوي تحريم‌هاي الزام‌آور در شوراي امنيت را مي‌گيرد و خواهان مذاكره و شكيبايي است و از سوي ديگر جبهه مشترك با غربي‌ها را در هم نمي‌شكند و با تعلل در ساخت نيروگاه اتمي بوشهر به ايران فشار وارد مي‌كند. روسيه به همان اندازه غربي‌ها از مسلح‌شدن ايراني‌ها به بمب اتم نگران است، اما باور ندارد ايران در كوتاه‌مدت بتواند به سلاح اتمي دست يابد.

2ـ‌ پرونده ايران در چشم پوتين به‌عنوان فرصتي مناسب براي مقابله با غربي‌ها به‌شمار مي‌رود. به اين ترتيب او مي‌تواند خود را در وضعيت بسيار باارزش يك ميانجي قرار دهد. اين امر مي‌تواند در به‌دست آوردن امتيازهاي رسمي از ايران كمك كند. در اين شرايط پوتين به ضرر امريكا اعتبار روسيه را بر صحنه بين‌المللي كه هدف اصلي دوره رياست‌جمهوري وي است افزايش خواهد داد.

1ـ محمد البرادعي مخالف بالاگرفتن برخورد كلامي ايران و امريكاست كه ممكن است به فاجعه بينجامد. مشكل او اين است كه يك عرب و مسلمان است به همين دليل امريكا و اسراييل خواستار جايگزيني البرادعي هستند.

2ـ روند پرونده هسته‌اي ايران گاهي به سمت جنگ نزديك مي‌شود و گاهي به سمت معامله ميان ايران و امريكا كه در خفا انجام مي‌گيرد. اما بين سري كه بايد بر باد رود و سري كه به علامت تسليم پايين آمده است، فاصله زيادي وجود دارد.

***

1ـ محمد البرادعي، مديركل آژانس بين‌المللي انرژي اتمي با تأكيد بر رفع ابهامات در پرونده اتمي ايران در گفت‌وگو با نشريه نيوزويك اعلام كرد: ايران را منشأ خطر فوري و حاضر نمي‌بيند. وي اين استنتاج را مورد تأييد هرگونه ارزيابي اطلاعاتي محرمانه دانست كه تاكنون به دستش رسيده است.

2ـ البرادعي با دفاع از «طرح اجرايي» ميان آژانس و ايران گفت: آنچه براي ما ضرورت دارد، دلگرم‌كردن و تشويق ميانه‌روهاي ايران است.

3ـ براساس اين طرح و مهلت مقرر در آن، اگر ايران در گفتن حقايق جدي باشد شرايط بهتري براي مذاكره فراهم خواهد شد و اگر جدي نباشد مسلم است كه همگي ما در حال انجام بازي جداگانه با توپ خواهيم بود.

4ـ تا زماني‌كه ايران حاضر به همكاري است من مجبورم آن را به منزله يك پاسخ مثبت بپذيرم و چاره‌اي هم جز اين نيست. ما هرگز به يك راه‌حل پايدار دست نخواهيم يافت، مگر همه طرف‌‌هاي اختلاف را دور يك ميز گرد آوريم.

***

1ـ احمد ابوالغيظ، وزير امورخارجه مصر ضمن هشدار در رابطه با رويارويي با ايران پيامد اين رويارويي را براي همه طرف‌هاي درگير خطرناك مي‌داند و معتقد است از اين راه اختلاف‌هاي موجود پايان نخواهد يافت.

2ـ به اعتقاد وي مصر، ايران را خطر حساب نمي‌‌كند. همان‌طور كه ايران يك قدرت اسلامي تأثيرگذار در منطقه و قابل احترام است و بايد تعاملي يكسان و برابر با آن داشته باشيم. مصر نيز به نوبه خود يك كشور تأثيرگذار است و از همان‌ ميزان و نفوذ برخوردار است و اين آغاز و نقطه بسيار مهمي است.

3ـ مصر از توضيحاتي مانند هلال شيعي و هلال سني و مقابله با سني و شيعه و برعكس پرهيز مي‌كند و با خطر سلطه‌ورزي ايران در منطقه موافق نيست.

4ـ در ملاقات با مقام‌هاي امريكايي درباره نشست بين‌المللي پيرامون كشمكش فلسطين ما نبايد بدون يك توافق چارچوب‌بندي شده مشخص بر سر هدف نهايي تسويه و چارچوب حاكم بر آن عازم واشنگتن شويم در اين صورت نه‌تنها هدف نشست محقق نخواهد شد و تأثير منفي بر آينده طرف‌هاي فلسطيني و اسراييلي و تماميت منطقه خواهد داشت، بلكه درنهايت تأثير منفي در رابطه ميان جهان اسلام و عرب از يك‌سو و جهان غرب ازسوي ديگر خواهد داشت.

***

عبدالله الاشعل معاون وزير امور خارجه اسبق مصر معتقد است كه تنها علت ظاهري تعلل مصر در تجديد روابط با ايران، عدم تمايل به خشمگين‌كردن امريكا و پرهيز از تيرگي در روابط با اسراييل است. تنها در دو حالت روابط از سر گرفته خواهد شد يا تفاهم ايران و امريكا و يا تغيير محاسبات مصر در مورد ايالات‌متحده.

چرا امريكا در روزهاي اول تجاوز به عراق دستور داد همه‌جا به‌جز وزارت نفت غارت شود. بر اين اساس علت پافشاري امريكا مبني بر تصويب قانون جديد نفت ازسوي مجلس عراق نيز آشكار مي‌شود. طبق اين قانون، شركت ملي نفت عراق صرفاً 18 چاه از مجموع 80 چاه نفتي موجود را در اختيار خواهد داشت و باقي‌مانده چاه‌ها براي سي سال آينده در اختيار شركت‌هاي نفتي امريكا و انگليس باقي خواهد ماند و انتظار مي‌رود در اين كشور مصيبت‌زده بيش از هزار حلقه چاه جديد كشف و حفاري شود.

امريكا به‌ خوبي مي‌داند ادامه تسلط بر ذخاير نفتي از خليج‌فارس، نه‌تنها راه ممكن براي مقابله با خطر چين است، زيرا چيني‌ها روزانه به 13 ميليون بشكه نفت براي مصرف نياز دارند كه نيمي از آن را از خارج و مشخصاً منطقه خليج‌فارس وارد مي‌كند و نياز چيني‌ها به نفت سالانه حدود 5/7 درصد افزايش مي‌يابد و اين افزايش دو برابري نياز آنها در كمتر از پانزده‌سال است. كارشناسان پيش‌بيني مي‌كنند در همين مدت بيشتر ذخاير نفتي خارج از منطقه عربي و خليج‌فارس و عراق به پايان برسد.