گزیده

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

چيزي‌ كه در درجه اول توليد را در مملكت نجات مي‌دهد ظرفيت‌هاي كاري اين كشور است كه فوق‌العاده بالاست. در مملكت شعاري است كه مي‌گويند هركس در كاري به مدت شش ماه فعاليت كند، نفر اول در آن كار مي‌شود،‌ يعني ظرفيت‌هاي كاري تا اين حد فراوان است

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

 چشم انداز ایران - شماره 50 تیر و مرداد ماه 1387

£ در ابتدا جا دارد از اين‌كه به ياد توليد و توليدكننده هستيد از شما سپاسگزاري كنم. صحبت‌هاي من در قالب درددل‌هاي يك توليدكننده است. پيش از انقلاب، بسياري از صنايع را كمپرادور يا وابسته تعريف مي‌كرديم؛ با برخي از آنها در ارتباط بوديم، كار مي‌كرديم و دادوستد داشتيم. با وجود تفكر و ديدگاه منفي كه در ابتداي انقلاب و دوران جنگ نسبت به آنها داشتم و به مؤسسان آن به‌عنوان سرمايه‌داران زالوصفت مي‌نگريستم، اما بايد بگويم در حال حاضر به ديد تحسين به آن صنعتكاران مي‌نگرم. پس از گذشت 10 سال سابقه كه در توليد دارم، اكنون مي‌فهمم فردي كه براي 500 تا 1000 نفر ايجاد اشتغال كرده و كارخانه‌اي سودآور را روي پاي خود نگاه داشته، تحسين‌برانگيز است و ديگر آن ديدگاهي كه برمبناي تضاد بين كار با سرمايه بود را ندارم. ضمن اين‌كه پس از 30 سال تجربه پس از انقلاب و همچنين تجربه جهاني از نظر تئوري و علمي به آن ديدگاه چپ نقدهاي فراواني وارد شده است. اگر بخواهيم به هر تحول اجتماعي از ديدگاه كار و سرمايه صرف و بدون توجه به عوامل ديگر بنگريم، متوجه مي‌شويم سرمايه‌داري سه قرن جلو رفته و تحول و رشد پيدا كرده است. يك‌سري نقدها به آن روابط ايدئولوژيك مطرح است كه نمي‌دانم در حال حاضر جاي طرح آنها هست يا خير، ولي خود آن، بحث مستقلي مي‌طلبد. شايد جاي آن تضادها عوض شده باشد و يا تضاد خلق و امپرياليسم نيز وجود داشته باشد كه روي همه آنها بايد كار كرد تا منشأ اصلي تحول جامعه خود را پيدا كنيم، پس از انقلاب صنايعي مانند شركت ايران خودرو، توليدي تهران(1) (متعلق به برادران اريه) كارخانه درخشان (متعلق به آقاي شكرچيان و رقيب كارخانه توليدي تهران) كه حالت كمپرادوري داشتند، مصادره شد. ما با كارخانه توليدي تهران و درخشان،‌ سال‌ها ارتباط كاري داشتيم. پس از انقلاب، بورژوازي اداري به‌وجود آمد و اين كارخانجات مصادره و به گروهي تحويل داده شد كه به‌عنوان مدير دولتي آمدند و خط خودشان را حاكم كردند؛ تا مدتي اين كارخانه‌ها از آنجا كه وارثِ سرمايه‌اي بودند كه از آن زمان مانده بود و توليدات آنها هم انحصاري و به روز بود، سودآور بودند، ولي بعدها از قافله توليد، صنعت و تكنولوژي عقب ماندند. يارانه‌هاي دولتي و سخت‌گيري‌هاي گمركي اينها را سر پا نگه‌داشته بود كه همين يارانه‌ها موجب شد پس از حدود 10 سال به بدهي‌هاي سنگين ميلياردي ختم شوند. من برخي از كارخانه‌هاي بزرگ را مي‌شناسم كه سالي دو ميليارد تومان به بدهي‌شان اضافه مي‌شود. اين سوءمديريت به روش‌هايي برمي‌گردد كه براي مديريت اينها اعمال شد، در واقع بورژوازي اداري آن را انجام داد، كه دلسوز نبود و براي به ثمررساندن كارخانه‌ها زحمتي نكشيده بود و تنها به آنها تحويل داده شد. كسي كه اداره آن را به دست مي‌گرفت اگر دلسوز هم نبود مي‌دانست به‌طور موقت آنجاست و در مقطعي كه مدير آنجا مي‌شد، تلاش مي‌كرد به فكر آينده خود باشد؛ حال به عناوين مختلف، مانند پورسانت‌هاي خريد كارخانه و همچنين هزينه‌هاي توليدي ـ كه براي يك كارخانه بخش خصوصي 20 تا 30 درصد بود و براي اينها 70 تا 80 درصد مي‌شد ـ اين كار را مي‌كرد. نتيجه اين شد كه اين كارخانه‌ها در حال حاضر ورشكسته و بدهكار سيستم بانكي شده‌اند و بعضي از آنها در حال تعطيل‌شدن هستند، يا اين‌كه به قيمت‌هاي بسيار پايين خريد و فروش مي‌شود، اما اتفاقي كه در همين سيستم بورژوازي اداري ‌افتاد اين بود كه ملك‌هاي برخي از آنها مرغوب شد و كارخانه‌ها تعطيل و كاركنان آن بازخريد ‌شدند. روي ملك‌هاي آنها، ساختمان‌سازي مي‌شود، اما صاحبان اصلي آن كه مردم هستند از اين كار بهره‌اي نمي‌برند، بلكه صاحبان فرعي (بورژوازي اداري) حاكم هستند، منافع مي‌برند و يا از رانت بزرگ دولتي برخوردارند، براي نمونه مي‌توان از صنايع خودروسازي نام برد كه به اعتقاد من سودي ندارد. به نظر من، ماشيني كه بخواهد در رقابت با شركت‌هاي خارجي باشد نداريم؛ اين كارخانه‌ها ورشكسته هستند و كسي از اينها ماشين نمي‌خرد، ولي رانت دولتي و حقوق گمركي بالا، فعاليت اينها را توجيه كرده است. در مورد بخش خصوصي و سرمايه‌گذاي توليدي مثالي است كه مي‌گويد «يا عاشق اين كار است يا ديوانه.»

£ مشكلات فراوان است، اما به داستان كوچكي اشاره مي‌كنم كه جوهر مشكلات ماست؛ ما پس از 9 يا 10 سال فعاليت، در رشته خودمان با ركود بازار روبه‌رو شديم و تصميم گرفتيم توليدات خود را به روز كرده و تكنولوژي روز بازار را وارد كنيم و همچنين توليدي داشته باشيم كه به قيمت روز بتوانيم آن را بفروشيم. كار ما توليد پارچه‌اي بود كه در صنايع چرم مصنوعي مصرف مي‌شد. اگر شما به بخشي از لباس‌هاي زمستاني توجه كنيد، پشت آن پارچه‌اي است كه نگهدارنده چرم است، پوليمر شده و پخته مي‌شود و از آنها كيف و كفش ساخته مي‌شود. به‌خاطر اين‌كه رقيب در كار ما زياد شده بود، سود چنداني نداشت، پس سعي كرديم توليدات خود را مدرن كنيم. در حدود دو سال در زمينه پارچه‌هايي كه شبيه چرم طبيعي هستند سرمايه‌گذاري كرديم و موفق شديم، اما نكته جالبي كه در اين دو سال كار تحقيقاتي به آن رسيديم اين بود كه 100 ميليون تومان پول سرمايه اوليه ما در اين كار بود. اين صد ميليون تومان سرمايه‌گذاري شد كه البته كافي نبود. چيزي حدود 150 ميليون تومان هم اعتبار گرفتيم و بايد جوابگوي آن باشيم. در نهايت موفق شديم و هم‌اكنون در حال توليد هستيم. يكي از دوستان من هم در آن زمان صدميليون تومان پول داشت. وي در آن دوران در يكي از خيابان‌هاي فرعي خيابان سعدي يك مغازه خريد و همين محصولي را كه ما در حال توليد آن هستيم، از چين وارد مي‌كرد و به من مي‌گفت شما ديوانه هستيد. از آنجا كه فرد كار بلدي بود و در بازار اعتبار داشت توانست 150 ميليون تومان پول اعتبار بگيرد، مشغول دادوستد شد و از چين چرم مصنوعي وارد كرد. چند هفته پيش پس از دو سال او را در مغازه‌اش ديدم، مغازه‌اش تحول زيادي پيدا كرده و مغازه كناري را هم خريده بود. پرسيدم اوضاع چطور است؟ گفت من از سرمايه اوليه‌ام مغازه‌اي خريدم، بعد هم از آشنايان پول جمع كردم و جنس خريدم و بدهي‌هايم را دادم. در حال حاضر مغازه كناري را هم خريده‌ام و قيمت اين دو مغازه دست‌كم 600 تا 700 ميليون تومان است. از من پرسيد شما چه كرديد؟ گفتم ما به تكنيك مورد نظر دست يافتيم و اكنون به‌دنبال توليد هستيم. 100 ميليون ما كه خرج شده و 150 ميليوني را هم كه از بيرون گرفته‌‌ايم خرج كرده و كلي بدهكار هستيم؛ درواقع همه اينها هزينه تحقيقات شده است. از او پرسيدم كالا‌هايي كه از چين مي‌آوريد براي شما به چه قيمتي تمام مي‌شود؟ وي عددي را گفت كه براي من خيلي جالب بود، چرا كه دقيقاً فعاليت تمام شده ما نيز همين عدد بود. ما پس از دو سال زحمت، دقيقاً به جايي رسيده‌ايم كه او از لحاظ اقتصادي رسيده است، ضمن اين‌كه وي از ساعت 9 صبح تا 3 بعدازظهر كار مي‌كرد و بعد در كنار خانواده‌اش بود و هر سه ماه يك‌بار هم به چين و كشورهاي خارجي سفر مي‌كرد و زندگي‌اش هم مرفه‌تر از ما بوده است، درحالي‌كه من در تمام اين مدت زودتر از يازده‌‌ونيم شب به خانه نرفتم. در حال حاضر هم مقدار زيادي بدهي داريم و تنها دلخوشي ما اين است كه از اين به بعد همان مقدار سودي را مي‌كنيم كه او در تجارت مي‌برد. دوستم بسيار اصرار داشت كه كار شما اشتباه است و ما با حقوق گمركي كمي اين كار را مي‌كنيم، يعني در آنجا خريد مي‌كند و جنس خود را بار كانتينر ‌كرده و براي هر كانتينر از بندر شانگهاي تا بندرعباس حدود دوهزار دلار هزينه مي‌كند. هر كاميون كالا كه از بندرعباس تا تهران مي‌آورد، حدود 600 هزار تومان كرايه مي‌گيرد، به اضافه حقوق گمركي و سود بازرگاني كه پرداخت مي‌كند، كل قيمت تمام شده آن، برابر با قيمت توليد ماست. به گفته خودمان كارگر ارزان ايراني، سوخت ارزان و برق ارزان داريم و در ملك خود كار مي‌كنيم.

     | فهرست چشم انداز 50  |  صفحه اول  |  بایگانی سال 1387  |